زندگی پر افتخار
برای کوتاه نمودن دستهای پنهان وآشکار بیگانگان از افغا نستان متحد شویم.
بیو گرافی ( زندگی نامۀ) ومبارزات استاد محمد محقق
استاد محمد محقق به هیچ فرد افغا نی پوشیده نیست که یکی از رهبران ومجا هدان پر افتخار، ویاری دیرنه ای رهبر شهید پیری پیشوا استاد عبدالعلی مزاری بزرگ(ره) می باشد استاد در افغا نستان در زندگی روز افزونش در عرصه های جهاد ومقاومت دوران کمونیزم مزدوران خارج ایثار وفداکاریهای زیاد انجام داده اند.بدین مناسبت قسمتی از زندگی ومبارزات استاد را به معرض دید شما خوانند گان محترم قرار می دهم...
1 -دوران کودکی: استاد در سال 1336 در قریه ای سفید چشمه از توابع ولسوالی چهار کنت ولایت بلخ بدنیا آمد، دورۀ طفولیت وکودکی را در دمان پر مهر وعاطفۀ خانواده به پا یان برد، به تنا سب پیشۀ خانواده که مالداری وزراعت بود،در ایام بهار وتابستان به یاری وکمک پدر می شتافت وبه مالداری وزراعت می پرداخت ودر ایام زمستان در مکتب محلی به تحصیل مصروف می گردید. طبق روشی تعلیم محلی حلال و حرام شرعی وواجبات ومحرمات واحکام دینی را از محضر مامای خودش که ملا اما قریه بود،آموخت وکتاب جاالمقدمات را که در صرف و نحو ومنطق نوشته شده ودر حوزه های علمیه تدریس می شود همراه با برخی از کتابهای تاریخی را نزد سخیداد ومعلمان محلی فرا گرفت.
2 -دوران تحصیل:استعداد فوق العاده وذوق کم نظر استاد سبب شد که بسیار سریع مدارج تحصیلی را طی نماید وخویش را از استادید محلی بی نیاز سازد، به همین دلیل، در سال 1352 به هدف پی مودن مراحل عالیه علم، راهی حوزۀ علمیه ای « نانوائی » گردید وبا اقامت در آن مدرسه که در حکم ام المدارس صفحات شمال بود، فصل دیگری از زندگی استاد آغاز شد او در مدت بسیار کم توانست دروس ادبیات عرب، منطق، معانی وبیان،را به تفصیل بیا موزد وبه عنوان یک شاگرد ممتاز وباذوق وقریحه ای قوی ظهور کند،استعداد فوق العاده، اورا بسیار سریع به عنوان یک استاد زبر دست وموفق در کنار دیگر اساتید ومدرسین، مطرح ساخت ورفته ورفته جلسات تدریسش جلسات اسا تید دیگر را بی رنگ ساخت واکثر محصلان علوم دینی را به پای در سهایش گشانید،البته خلق نیکو وروحیه ای شاد استاد در حذب طلاب به دروسش نقش اسای داشت،استاد، تصمیم وعزم جدی داشت که تحصیلات خویش را تکمیل نماید وبه مدارج بالای از علم ودانش عروج نماید اما این تصمیم را در منطقه غیر عملی می دید، زیرا اسا تید موجود بالا تر از آنچه را استاد آموخته بود تدریس نمی کردند یا نمی توانستند، لذا عزم رحیل به مقصد« عتبات مقدسه» را جزم کرد ودر سال 55 برای تهیۀ مقدمات سفر واخذ پاسپورت به مزار شریف مرکز ولایت بلخ آمد واز قضایا با استاد عالیقدر وقافله سالار دلیر مجا هدین ورهبر خردمند شهید استاد عبدالعلی مزاری بزرگ، برخورد ومقصد خویش را با آن پیر فرزانه در میان نهاد.
استاد مزاری رهبر جاوید وماند گار، تشریع وضعیت مردم کشور، استاد محمد محقق واین مجا هید فقید را به ماندن واقامت در داخل کشور تر غیب می کند واورا در جریان مبارزات وانقلابین مسلمان در ایران ونهضت اخوان المسلمین در افغانستان ودیگر کشور های اسلامی قرار می دهد وطوری که خودش نقل می کرد در همان دیدار استاد مزاری یزرگ نظر اورا عوض می کند وبه ماندن در داخل کشور متقا عدش می سازد همین ملاقات، اسر آغاز فصل نوی در زندگی استاد محمد محقق می گردد، خود در همین رابطه می گوید:
« همین بر خورد، سر آغاز آشنایی ام به مسائل سیاسی شد وبعد از آن در فکر مطالعۀ کتابهای سیاسی، وآثار عالمان نامداری هم چون حضرت امام خمینی( ره) واستاد شهید مطهری، مرحوم طالقانی، دکتر بهشتی، دکتر شریعتی، واستاد جلاالدین فارسی و..... افتادم»
استد در سال 1356 به محضر آیته الله بحر مشرف شدند واز حضور ایشان کسب فیض راآغاز کردند،ضمن شرکت در درسهای آیته الله بحر خود نیز تدریس سطوح پایین تررا در مدرسه شروع نمودند وبه زودی به حیث رکن مهم وموثر حوزۀ علمیه مطرح گردید ن دوتا راسائل شیخ انصاری، لمعۀ شهید وبخشی از جلد اول کفایۀ مرحوم هراتی( آخوند) را پیش پیش استاد بزرگوارش آیته الله بحر خواندند ودر حکم نائب وقائم مقام آیته الله بحر در امور مذهبی ودینی مردم عمل می کردندو آیته الله بحر استاد را به حیث یک شاگرد ممتاز وقائم مقام مورد اعتمادش تبلیغ می نمو دند.
3 -آغاز فعالیتهای سیاسی ومبارزاتی استاد: اندیشه ای مجدد بزرگ قرن حضرت امام خمینی(ره) مایه ای اصلی مبارزات استاد بودند، استاد با الهام از مکتب واندیشه ای سیاسی روح خدا به آن نتیجه رسیده بود که بیان احکام وموعظه تمام رسالت عالمان دینی نیست، برای احیای تفکر دینی، تلاش آگاهانه سازمان یافته ویا متنانتی را لازم می دید، تلاش را که از آگاه شدن وآگاها نیدن آغاز می کردید، خودش در مورد کیفیت شروع مبارزاتش می گوید:
« با خواندن وپخش کتاب « حکومت اسلامی» حضرت امام خمینی( ره) فعا لیتهای فکری وسیاسی ام را شروع کردم ودر بهار 1355 با همکاری دیگر دوستان هم فکر توان ستم در مدرسۀ« نانوائی» تحرکی را به وجود آوریم ویک مجموعه ای خوب وکیفی از طلاب جوان را، تشکل ساختیم وهمگی برای مبارزه ای سیاسی وتلاش برای بر قراری یک حکومت اسلامی در کشور متهعد شدند،هر چه زمان می گذشت بر تعداد هم فکران استاد افزوده می شد، وضعیت زمان به گونه ای بود که اخلاص، ایثار،صمیمیت وعطوفت، وکوشش آمیخته با شوق وامید به آینده، در یکایک افراد به چشم می خورد تعالم اخلاقی اسلام عملاً در میان افراد همسو ترویج می شد در یک کلام تب و تلاش و شور عشق واحترام به هم دیگر، در میان جوانان علاقمند به حا کمیت اسلام اعم از محصلان علوم دینی ودانشجویان ودانش آموزان روز به روز رونق بیشتری یافت، در این دوره، استاد، دوستان ویاران آگاه وصمیمی فزونتری را در میان اقشار مختلف جامعه پیدا می کند، از برخی از دوستان این دوران را خود چنین یاد می کند:
« از جمله افرادی که در این مرحله از محصلان معارف از نطر فکری نزدیک به ما بودند وبا هم آشنا شدیم، جمعی از شاگردان آیته الله بحر بودند که در جلسات درس« اصول وفلسفه وروش رئا لیسم» ایشان شرکت داشتند نظیر: استاد عبد القادر« ذبیح الله» که معلم شر عیات لیسۀ باختر بود وانجینر نسیم « مهدی» وجمعی دیگر از شا گردان دارالمعلمین مزار شریف که از ساحات بدخشان وتخار بودند وهمین آشنایی وهمفکری دواران تحصیل بود که با عث شد تا در دوران جهاد مسلحانه علیه اشغالگران روسی واجیران آنها، بین جبهات ما و عبدالقادر « ذبیح الله » را که آمر بلخ جبهات « جمعیت اسلامی » انتخاب شده بود وانجینر نسیم « مهدی » که به حیث آمر جهادی حذب اسلامی حکمتیار در ولایت فاریاب تعیین گردیده بود: همکاری های گسترده های سیاسی، نظامی در طول مقاومت علیه اشغال ده ساله ای کشور، جریان یابد وبا هم با کمال اخلاص واحترام وصمیمیت هما هنگی وهمکاری داشته باشیم»
استاد محمد محقق که با ارشاد مرشد عالیقدر ومحبوب مجا هدین، «پبری پیشوا ورهبر شهید» استاد عبدالعلی مزاری بزرگ ( ره ) در مسیر مبارزه ای اسلامی قرار گرفته بود، با مطالعه آثار متفکران انقلابی جهان اسلام، خود سازی انقلابی را آغاز نمود واز طریق نشر و پخش آن آثار رستا خیز آفرین، بخش عظیمی از نسل جوان منطقه را در خط مبارزات اسلامی هدایت کرده وهرچه زمان می گذشت، اثر جهاد اعتقادی، اخلاقی در نفوس جوانان غیور آشکار تر می گشت،و ذهنیت قشر پیشا هنگ جامعه، برای پذیرش یک مبارزۀ طولانی ومنظم در راه استقرار حا کمیت اسلام، آماده تر می شد کودتای هفت ثور به وقوع پیوست این آغاز یک فاجعه ای اسفبار در تاریخ کشور اسلامی « افغا نستان » بود، شدت اختناق وخا کمیت رعب ووحشت، عزمهای بسیاری را در ادامه دادن به مبارزه سست کرده بود وکم نبودند از داعیان مبارزه، که صحنه را زیرکانه تر گفتند ودر جای امن رحل اقامت افکندند اما استاد محقق از زمرۀ چنین مبارزانی نبودند، او بر حقانیت راهی که انتخاب کرده بود، ایمان راسخ داشت والان هم دارد وبا قلب سر شار از امید به پیروزی نهایی، به پیش می رود ولذا، از همان آغاز کود تا ی هفت ثور، افشا گری علیه کمو نیستهای مزدور را بی هیچ ملاحظه ای در محافل ادامه داد وبا بخش شناسنامه واطلاعیه ها علیه رژیم کودتا،بر مشی سازش نا پذیر وقا طعانۀ خویش تا کید ورزید، در ادامۀ همین کو ششها بود که کمو نستیها اورا همراه با هفت نفر از همفکرانش در عقرب 1357 دستگیر کرد وچون هیچ مدرک قابل قبول برای خود شان در دست نداشتند،پس از حدود سه روز تحقیق وباز جویی سر انجام همه را رها کردند. استاد پس از حدود دوماه روشنگری وزمینه سازی با همراهی وهمکاری عالمان دینی وبزرگان منطقه، قیام حماسی سوم حوت 57 چهار کنت را به وجود آورد این قیام تاریخی وحماسی، در حقیقت طلیعه ای آزادی شمال ومناطق مرکزی گردید.
4 -نقش استاد در پیروزی جهاد افغانستان: آگاهان مسایل افغانستان به خوبی واقف اند که فتح شهر مزار شریف در اواخر سال 70 به مثابه ای کلید آزادی افغا نستان بود زیرا همین فتح بزرگ ارکان رژیم نجیب را در هم ریخت وسیر روبه زوال آن را بسیار سرعت داد واستاد مجا هد محقق یکی از عنا صر مهم ومو ثر در سقوط شهر مزار شریف بود،داستان از آنجا شکل گرفت که جنرال حسام الدین حق بین، از خویشا وندان سید منصور نادری وقوماندان فرقۀ 80 به نمایندگی از جنرال دوستم قوماندان لواء 53 وجنرال مومین قومندان لواء 70 حیرتان، برای استاد محقق وحذب وحدت اسلامی پیام می دهد که حاضر است با کمال صداقت با مجا هدین برای اسقاط رژیم نجیب همکاری نمایند،استاد متن پیام جنرال حسام الدین را به شورای مرکزی حزب وحدت بلا فاصله مخابره می کند واز آنجا کسب تکلیف می نماید، وقتی جواب مثبت از بامیان در یافت می شود، بلا فاصله وارد عمل می گردد وبا هما هنگی سریح نیروهای مسلح مجا هدین، قوای مسلح بریده از رژیم را دعوت به همکاری جدی می نماید وجنرالان بریده از زژیم با کمال شوق وبا آغوش باز از این دعوت استقبال می کنند ونبرد آغاز می شود طوری که همۀ اهالی مزار شریف به یاد دارند استاد محقق ونیروهای مسلح حزب وحدت اسلامی اولین ونخستین کسانی بودند که پا داخل شهر نهاده وبا سر کوب مدا فعان مسلح رژیم، به کمک نیروهای فرقۀ53 مزار شریف .مراکز اطراف آن را آزاد کردند.
پس از فتح شهر مهم واسترا تژیک مزار شریف، اوضاع سراسر افغا نستان تغییر کرد وشهرها یکی پس از دیگری سقوط نمود ومرگ رژیم قطعی گردید، برای فتح کابل آخرین سنگر کمو نیستها، استاد محقق همراه عده ای ازجنرالان وقوماندانان بر جسته به جبل السراج می روند وراههای عمل تصرف کابل را با احمد شاه مسعود بر رسی می کنند وبه همه به این نتیجه می رسند که نخست شورای جهادی تشکیل گردد وآنگاه این شورا به عنوان مرکز فرماندهی کل، نیروهای مسلح را به سوی کابل هدایت نماید، شورای جهادی تشکیل می شود واحمد شاه مسعود به حیث رئیس واستاد محقق به عنوان معاون وجنرال دوستم به حیث قوماندان کل انتخاب می گردند، ونیروهای مسلح از شمال از طریق زمین وهوا بسوی کابل سوق داده می شود وبه رغم تخلفات احمد شاه مسعود سر انجام کابل به همت والای استاد محقق وجنرالان بریده از رژیم آزاد می گردد. پس از آزادی کابل، نیروهای مسلح وتنظیمهای جهادی ولایت بلخ: جنبش ملی اسلامی را به شمال به وجود می آورند. که استاد محقق در ایجاد وتکوین جنبش نیز نقش اساسی وتعیین کننده داشته است.
5 - مسئو لیتها وسمتهای استاد در گذشته وحال: پس از قیام پیروز مند وتاریخی چهار کنت استاد که خود یکی از رهبران آن به شمار می رفت: به منظور ارائه نمونه ای از حکومت اسلامی: با همکاری مردم وبزرگان وعالمان منطقه،کمیتۀ چهار کنت را به وجود آورد وخود برای اجرای مقررات اسلامی به عنوان« قضی » ایفای وظیفه می کرد.
در سال59 که تنظیمهای مختلف در منطقه ظهور کردند،استاد به عنوان یکی از این تنظیم ها در ولایت بلخ تعیین شد تا تشکیل حزب وحدت اسلامی افغانستان به همان سمت ایفای وظیفه می نمود ودر ضمن امام جمعه ومنصب قضاء را را نیز داشت که با ترویج احکام اسلامی وتبلیغ آن، در عمل نیز مقررات کیفری را اجراء می نمود واز این راه امنیت وعدالت اسلامی را در منطقه به وجود آورده بود،پس از تشکیل حزب وحدت اسلامی استاد محقق به عنوان رئیس شورای ولایتی بلخ این حزب ایفای وظیفه می کند وهمچنین عضوی هئیات اجرائیه جنبش ملی افغا نستان نیز می باشد..
6 - خدمت استاد محقق در کنار جهاد مسلحانه وایجاد واحداث پا یگاه نظامی_ آموزشی،در نواحی مختلف شمال از جمله شو لگر، چمتال، بلخ، دولت آباد، چهار کنت، بلخاب، باجگاه،عبدالگان، به کاری های اجتماعی وعمرانی نیز همت می ورزید،ودر حالیکه با بمباران وحملات زمینی متوالی ووحشیانه ای روس ها هیچ مجالی برای سرداران سر افراز جهادی نمی داد تا در کنار جهاد مسلحانه به اعمرار منطقه وارائه خدمات به اهالی محروم بپردازند، لیکن استاد مجاهد ما، تا میزان می توانست در این بخش ها نیر سرمایه گذاری می کرد و به طور نمونه به موارد از این گونه خدمات او تا قبل از آزادی شهر مزار شریف اشاره می کنیم:
1- اعمار شفا خانۀ شهید حسینی در شولگر. 2- اعمار لیسۀ شهید علامه بلخی در شولگر. 3- فعال نمودن هیجده مکتب دخترانه وپسرانه در شولگر از طریق جلب کمک های مئوسسات وابسته به ملل متحد. 4- فعال نمودن چهار باب مکتب ابدائه ی در دالان شولگر.5 – چهار باب مکتب ابدائیه در ولسوالی چمتال.6 – دائر نمودن دو کلینک واکسیناتور در شولگر ازطریق جذب کمکهای موسسات خیریه ای مستقر در پاکستان.خدمات که استاد پس از پیروزی جها د انجام داده است چشمگیر است وآنچه را می توان برگ افتخار در حیات استاد نامید وقطعاً تاریخ آن را در سینۀ خویش تا ابد به یاد گار خواهد نهاد،خدمات ذیل استاد محقق در منطقه می باشد:
1- رسمیت داندن به مذهب جعفری از طریق تصویب مجمع مئو سسان جنبش ملی، اسلامی افغا نستان وثبت آن در اساسنا مۀ جنبش. 2-تهیۀ زمین برای اسکان هزاران خانوار از مها جرین بی سر پناه در شهر مزار شریف.3 – تشکیل یک فرقۀ از مجا هدین سر افراز حزب وحدت اسلامی در شمال به منظور دفاع از آرمانهای بر حق شهیدان. 4 - اعزام یک گروپ به سر کردگی انجینر سید گوهر شاه برای احداث سرک یکاو لنگ- مزارشریف که کار احداث آن در پاییز سال 1371 موفقانه به اتمام رسید.
« این بود برگ از تاریخ زندگی ومبارزات مجا هد سر افرازاستاد محمد محقق ویگانه یاری وفا داری پیری پیشوا رهبر «شهید» استاد عبدالعلی مزاری وامید واریم این مجاهد بزرگ اسلام راه واهداف بابه مزاری ویگانه رهبر انقلاب افغا نستان را ادامه بد هد من الله توفیق، پدر تو همیشه در قلبها وسینهای فرد فرد جوان هزاره جاویدانی. راه تو همان راه است وخون سرخ تو همان خون است روحت شاد. صلوات.»
منبع: هفته نامۀ وحدت شمارۀ 84 – سال سوم- پنج شنبه 22 دلو( بهمن) 1371 ه. ش برابر با 19 شعبان 1413 فبروری 1993 میلادی.